Tarsal Tünel Sendromu Nedir? Belirtileri, Tedavisi ve Ameliyat Süreci

Op. Dr. Ferdi SARI | Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Tarsal Tünel Sendromu, ayak bileğinin iç kısmında yer alan “tarsal tünel” adı verilen anatomik bir geçitte, posterior tibial sinirin sıkışması sonucu ortaya çıkan nörolojik bir rahatsızlıktır. Bu durum, ayak tabanında ağrı, uyuşma, karıncalanma gibi sinirsel belirtilerle kendini gösterir ve tedavi edilmediği takdirde kalıcı sinir hasarına neden olabilir.

Tarsal Tünel Anatomisi ve Sendromun Tanımı

Tarsal tünel; iç ayak bileğinin arkasında, fleksör retinakulum isimli bir bağ dokusu ile kaplı dar bir kanaldır. Bu kanalın içinden geçen posterior tibial sinir ve onun üç dalı (medial plantar, lateral plantar ve kalkaneal sinirler), ayağın altına duyu ve motor fonksiyon taşır. Herhangi bir nedenle bu kanalda daralma ya da dış baskı oluşursa, sinir sıkışır ve “Tarsal Tünel Sendromu” gelişir.

Tarsal Tünel Sendromu Neden Olur?

Tarsal tünel sendromu, çok farklı nedenlerle ortaya çıkabilir:

• Düz tabanlık (Pes Planus): Ayak arkının çökmesi, tünel üzerindeki baskıyı artırır.

• Travmalar: Ayak bileği burkulmaları veya kırıkları sonrasında gelişen doku şişmesi siniri sıkıştırabilir.

• Kitleler ve Kistler: Ganglion kisti, lipom, varis gibi oluşumlar sinire doğrudan baskı yapabilir.

• Sistemik Hastalıklar: Diyabet, romatoid artrit, hipotiroidi gibi hastalıklar, sinirleri hasara karşı daha duyarlı hale getirir.

• Tekrarlayan basınç: Uzun süre ayakta kalmak, uygun olmayan ayakkabılar giymek de risk faktörlerindendir.

Hangi Sinir Sıkışır?

Tarsal tünelde sıkışan sinir, posterior tibial sinirdir. Bu sinir üç dala ayrılarak ayağın alt yüzeyine yayılır:

• Medial plantar sinir

• Lateral plantar sinir

• Kalkaneal sinir

Bu sinirlerin sıkışması sonucu, ayak tabanında lokalize ağrıdan ayak parmaklarına kadar yayılan çeşitli semptomlar gözlemlenir.

Tarsal Tünel Sendromunun Belirtileri

• Ayak bileği ve topuk çevresinde yanıcı veya elektrik çarpması benzeri ağrı

• Ayak tabanında karıncalanma, uyuşma

• Gece ağrıları ve uykudan uyanma

• Uzun yürüyüşlerden sonra artan rahatsızlık

• Ayak parmaklarında güçsüzlük

• Ayakta durma süresi uzadıkça artan baskı hissi

Ayak Tabanında Uyuşma ve Karıncalanma Sebebi

Ayak tabanındaki uyuşma ve karıncalanmanın en yaygın nedenlerinden biri tarsal tünel sendromudur. Bu sinir sıkışması, uzun süre ayakta kalan bireylerde ya da uygun olmayan ayakkabı kullananlarda sıklıkla gözlemlenir.

Tarsal Tünel Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı koymada klinik muayene en önemli araçtır. Şikayetlerin tipi, süresi ve gece-artan karakteri önemli ipuçları verir. Tanıya yardımcı yöntemler:

• Röntgen: Kemik deformitelerini saptar.

• MR: Yumuşak doku lezyonları (kist, kitle, sinovit) gösterilir.

• EMG (Elektromiyografi): Sinir iletim hızı ölçülür, sinir sıkışmasının yeri ve derecesi tespit edilir.

Not: EMG testleri her zaman pozitif sonuç vermeyebilir; bu nedenle klinik değerlendirme her zaman ön plandadır.

Tarsal Tünel Sendromunda Ayırıcı Tanılar

• Plantar fasiit

• Topuk dikeni

• Sinovit

• Stres kırığı

• Sinir tümörleri

Özellikle plantar fasiit ile sık karıştırılır. Tedaviye yanıt alınamayan topuk ağrısı vakalarında tarsal tünel sendromu mutlaka düşünülmelidir.

Tarsal Tünel Sendromu Tedavisi

Ameliyatsız Tedavi Yöntemleri

1. İstirahat ve yaşam tarzı değişikliği

2. Uygun ayakkabı seçimi

3. Buz uygulaması

4. Fizik tedavi ve egzersiz programları

5. Ayak içi destekleyici tabanlıklar (ortezler)

6. Kortikosteroid enjeksiyonları (ultrason eşliğinde)

Bu yöntemler ile semptomlar hastaların %60’ında gerileyebilir.

Cerrahi Tedavi

Konservatif tedavilere yanıt alınamayan vakalarda cerrahi müdahale gerekir. Ameliyat ile:

• Fleksör retinakulum gevşetilir.

• Posterior tibial sinirin ve üç dalının geçtiği kanal genişletilir.

• Sinire baskı yapan tüm oluşumlar (kist, kemik çıkıntısı vb.) çıkarılır.

Ameliyat, bu konuda deneyimli ortopedi uzmanları tarafından yapılmalıdır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Tarsal Tünel Egzersizleri

• Ayak bileği çevresi germe hareketleri

• Sinir mobilizasyon egzersizleri

• Baldır ve ayak tabanı esnetme

• Yumuşak doku masajları

Bu egzersizler fizyoterapist eşliğinde ve doğru teknikle yapılmalıdır.

Tarsal Tünel Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

• Kalıcı sinir hasarı

• Duyu kaybı

• Ayakta deformiteler

• Yürüme bozuklukları

• Kronik ağrı sendromları

Bu nedenle erken tanı ve tedavi kritik önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Tarsal tünel sendromu nedir?
   Posterior tibial sinirin ayak bileği seviyesinde sıkışmasıdır.

2. Belirtileri nelerdir?
   Ayakta yanma, uyuşma, karıncalanma, ağrı ve gece şikayetleridir.

3. Tedavi edilmezse ne olur?
   Sinir hasarı kalıcı hale gelebilir, yürüyüş bozuklukları gelişebilir.

4. Teşhis nasıl konulur?
   Klinik muayene, MR ve EMG gibi tetkiklerle tanı netleştirilir.

5. Ameliyat her hastaya gerekir mi?
   Hayır. Öncelikle ameliyatsız tedaviler denenir.

6. Kortizon iğnesi işe yarar mı?
   Evet, bazı hastalarda geçici rahatlama sağlar.

7. Egzersizle geçer mi?
   Hafif ve orta düzey vakalarda şikayetleri azaltabilir.

8. Ameliyat riskli midir?
   Deneyimli ellerde risk düşüktür; başarı oranı %70–90’dır.

9. Ayakta uyuşma neden olur?
   En sık neden tarsal tünel sendromudur.

10. Topuk dikeni ile farkı nedir?
    Topuk dikeni kemiksel, tarsal tünel sinirsel kökenlidir.

11. Fizik tedavi yeterli olur mu?
    Erken vakalarda oldukça etkili olabilir.

12. Kimlerde daha sık görülür?
    Diyabetliler, düz tabanlılar ve ayakta uzun kalan bireylerde.

13. Hangi branş ilgilenir?
    Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanları.

14. Ne zaman doktora başvurulmalı?
    Uyuşma, karıncalanma, ağrı şikayetleri başladığında gecikmeden.

15. Ameliyat sonrası ne zaman normale dönülür?
    Genellikle 6 hafta içinde günlük yaşama dönüş mümkündür.